De zorg verandert snel. Digitale toepassingen bieden steeds meer mogelijkheden om zorg slimmer, efficiënter en beter af te stemmen op de behoeften van patiënten en zorgprofessionals. Digitale zorg omvat alle zorg die niet fysiek, maar digitaal wordt geleverd. Van telefonische consulten en beeldbellen tot de BeterDichtbij-app en digitale middelen voor diagnostiek en preventie.
Door digitale toepassingen te combineren met fysieke zorg ontstaan hybride zorgpaden. Daarbij draait het om één belangrijke vraag: welke vorm van zorg past het beste bij de patiënt? De zorgprofessional bepaalt dit samen met de patiënt.
Vier vormen van digitale zorg
Binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) wordt er onderscheid gemaakt in vier categorieën van digitale zorg:
1. Digitale diagnostiek en prognostiek
Het digitaal verzamelen en analyseren van gegevens om diagnoses te ondersteunen en het ziekteverloop beter te voorspellen.
Voorbeeld: Hartpatiënten kunnen gebruikmaken van een digitale thuismeter. Deze analyseert de gegevens en stuurt ze door naar de cardioloog.
2. Digitale behandeling en ondersteuning
Digitale toepassingen die patiënten ondersteunen in hun dagelijks leven.
Voorbeeld: Diabetespatiënten kunnen met een app hun glucosewaarden meten, waardoor zij niet voor elke maaltijd zelf hoeven te prikken.
3. Digitale controle en monitoring
Het op afstand volgen van patiënten en het efficiënter inzetten van controles en monitoring.
Voorbeeld: Patiënten vullen na een operatie thuis een vragenlijst in en sturen een foto van de wond naar hun arts.
4. Digitale preventie op patiëntniveau
Digitale interventies die gericht zijn op het voorkomen van ziekte of het stimuleren van een gezonde leefstijl.
Voorbeeld: Patiënten met overgewicht krijgen via een app begeleiding bij voeding, beweging, slaap en gedragsverandering.
Hybride zorgpaden ontwerpen
Hybride zorg combineert fysieke en digitale contactmomenten binnen één zorgtraject. Het uitgangspunt is helder: de juiste zorg, op het juiste moment, via het juiste kanaal. Het realiseren hiervan kent zijn uitdagingen.
De blauwdruk laat zien hoe een patiëntreis eruit kan zien. Het is geen vaststaand model, maar een basis die verder kan worden uitgewerkt voor specifieke ziektebeelden, zowel kortdurend als chronisch, en specifieke behandeltrajecten.
De uiteindelijke klantreis is voor elke patiënt uniek. Daarom bepalen de patiënt en zorgprofessional samen welke zorg op welk moment en via welk kanaal het beste aansluit bij de situatie.
Implementatie hybride zorgpaden
Het succesvol implementeren van hybride zorg vraagt om meer dan alleen de inzet van digitale toepassingen. Het moet voor zowel zorgprofessional als patiënt eenvoudig, veilig en efficiënt zijn. De zorgaanbieder zelf is verantwoordelijk voor de juiste inrichting en uitvoering ervan.
Een succesvolle inrichting vraagt daarom om:
Gebruiksvriendelijke digitale toepassingen;
Goed ingerichte en veilige digitale werkplekken;
Betrokkenheid van zorgprofessionals bij de implementatie;
Uitgebreid testen van digitale toepassingen;
Continue monitoring van gebruik en ervaringen;
Een centraal servicepunt voor zowel zorgprofessionals als patiënten.
Ervaringen uit de praktijk
In 2025 onderzocht Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg de tevredenheid over digitale zorg binnen de Nederlandse bevolking. Daaruit blijkt dat de jongere generatie over het algemeen positiever zijn over digitale zorg dan oudere generaties.
Digitale zorg krijgt gemiddeld een 6,6. Dat is een verbetering ten opzichte van 2024, maar laat ook zien dat er nog ruimte is voor verbetering. Vooral over de invloed van digitale zorg op de zorgkosten zijn gebruikers minder positief.
Ook in het gebruik van digitale zorg zijn verschillen zichtbaar. Volgens de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen maakt de jongere generatie (<29 jaar) relatief vaker gebruik van beeldbellen, e-consult en thuismonitoring. De oudere generatie (>60 jaar) kiest daarentegen vaker voor telefonische consulten.
Bekostiging van digitale zorg
Naast de praktische inrichting speelt ook de bekostiging een belangrijke rol bij de inzet van digitale en hybride zorg.
De mogelijkheden voor bekostiging ontwikkelen zich steeds verder. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) biedt kaders voor de financiering van digitale en hybride zorg binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw). Hierdoor wordt het steeds beter mogelijk om digitale zorg onderdeel te maken van reguliere zorgprocessen.
Digitale en hybride zorg binnen de Zvw moet voldoende aan drie wettelijke criteria:
1. Plegen te bieden
De zorg moet behoren tot het deskundigheidsgebied van een erkende beroepsgroep, zoals medisch specialisten.
2. Stand van de wetenschap en praktijk (SWP)
De zorg moet volgens de principes van evidence-based medicine effectief bewezen zijn. Dit geldt voor zowel bestaande digitale zorg als nieuwe digitale interventies.
3. Redelijkerwijs aangewezen
De patiënt moet daadwerkelijk baat hebben bij de zorg.
Of digitale en hybride zorg voor vergoeding in aanmerking komt, wordt in eerste instantie beoordeeld door zorgprofessionals en zorgverzekeraars. Bij onduidelijkheden kan het Zorginstituut hierover een uitspraak doen.
Onderstaand stroomschema helpt om te bepalen of sprake is van verzekerde of onverzekerde zorg.
Conclusie: digitale zorg als waardevolle aanvulling
Hybride zorg biedt kansen om de zorg toegankelijker, efficiënter en beter afgestemd op de behoeften van patiënten te organiseren. Om die kansen te benutten, is een zorgvuldige inrichting essentieel.
Gebruiksvriendelijkheid, veiligheid en de betrokkenheid van zorgprofessionals spelen daarin een belangrijke rol. Net als de ervaringen en voorkeuren van patiënten. Niet iedereen beschikt immers over dezelfde digitale vaardigheden of heeft behoefte aan dezelfde vorm van zorg. Digitale toepassingen moeten daarom een aanvulling zijn op fysieke zorg, geen extra drempel.
Ook passende bekostiging en het voldoen aan wettelijke criteria zijn belangrijke voorwaarden om hybride zorg duurzaam onderdeel te maken van reguliere zorgprocessen.
Uiteindelijk draait het om het leveren van de juiste zorg, op het juiste moment en via het kanaal dat het beste aansluit bij de patiënt.
